Culturele hoofdstad 2018

Met de kracht van de Fryske mienskip toewerken naar een duurzame samenleving

Leeuwarden was namens Nederland Culturele Hoofdstad van Europa in 2018, op 24 november 2018 gaven we het stokje door aan Plovdiv2019 en Matera2019. In Leeuwarden-Fryslân 2018 (LF2018) verbonden we cultuur aan de belangrijke thema’s van onze stad en regio. We deden dat onder de titel Iepen Mienskip: met de kracht van de Fryske mienskip gaan we de uitdagingen van openheid en innovatie aan. We werken toe naar een duurzame samenleving en economie, die in goede relatie met onze omgeving nieuwe kansen wil creëren. De jaren 2013-2017 stonden in het teken van voorbereiding en uitvoering. In 2018 kwam het allemaal tot volle bloei én bereidden we ons voor op het vervolg. Er zijn in 2018 resultaten geboekt, maar Leeuwarden en Fryslân zijn nog niet klaar. Voor duurzame effecten op het artistieke klimaat en op de economie is ook na 2018 inzet nodig, onder andere om ervoor te zorgen dat iedereen mee kan doen en dat we dat in goede harmonie met onze omgeving doen.
De investeringen hebben in 2018 resultaten en effecten opgeleverd, die resultaten willen we na 2018 verduurzamen. Projecten en programma’s binnen het Leeuwarden-Fryslân-2018-programma, maar ook op allerlei aanpalende terreinen maakten het verschil en zorgden voor structuurversterking. Dat willen we bestendigen op de lange termijn.

Aanpak en aandeel Leeuwarden in 2018

In 2018 zorgde de gemeente Leeuwarden samen met alle stakeholders voor de uitvoering van het LF2018-programma. De stichting LF2018 was verantwoordelijk voor de uitvoering van het culturele programma. Gemeente Leeuwarden en provincie Fryslân ondersteunden de stichting hierbij en hadden bij een aantal events een duidelijke eigen rol in de uitvoering. De stichting heeft ook in 2018 op basis van het eigen werkplan geopereerd. De realisatie van de doelstellingen uit het Bidbook is gemeten en gecommuniceerd via de onafhankelijke Monitoring & Evaluatie LF2018.
Daarnaast hebben we goed samengewerkt met de provincie Fryslân en de stichting op het gebied van de faciliterende projecten voor LF2018, zoals Bereikbaarheid, Hospitality, Marketing en Openbare orde en veiligheid.

Resultaten LF2018

Tijdens een bijeenkomst op 28 februari 2019 zijn de resultaten van LF2018 gepresenteerd. Van de 32 indicatoren uit het bidbook uit 2013 noemen we hier enkele. Het aantal bezoeken aan LF2018-evenementen lag met 5,3 miljoen boven verwachting (bidbook: 4 miljoen). Het aantal mensen uit de Mienskip dat actief heeft bijgedragen aan evenementen lag veel hoger dan in 2013 beoogd werd (2013: 30.000; 2018: 16:000 bij het hoofdprogramma, 84.000 bij het Mienskipsprogramma). Onderzoek toonde aan dat ook de beoogde opbrengst aan inkomsten via bezoekers veel hoger lag dan het beoogde bedrag (in het bidbook: € 79 miljoen). Ook op het bereiken van kinderen onder de armoedegrens en betrokkenheid van groepen met weinig affiniteit met cultuur zijn de doelen behaald.

Werken aan een vervolg ná 2018

De overheden zijn in the lead voor het organiseren van de legacy, onder de titel Leeuwarden-Fryslân 2028 (eerdere werktitel: Agenda2028). Samen met partners uit het culturele veld, het bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid wordt gewerkt aan een agenda voor 2019, 2020 en verder. Daarbij wordt speciale aandacht gegeven aan een nieuw Mienskipsprogramma, naast het hoofdprogramma. Bovendien wordt er blijvend ingezet op de verbinding tussen cultuur en sociale thema’s, economische inzet en opbrengsten, ecologie en biodiversiteit en met meertaligheid. De werkorganisatie die de provincie Fryslân en de gemeente Leeuwarden hiervoor ingericht hebben is in 2018 opgestart en heeft de samenwerking met andere stakeholders gezocht.

Financiën

  • Voor de periode 2014 t/m 2018 is een bedrag beschikbaar gesteld aan de stichting van € 7,6 miljoen. Hiervan is t/m 2018 € 7,6 miljoen uitgekeerd.
  • Binnen de eigen begroting is nog eens rekening gehouden met een personele inzet ter waarde van € 320.000 per jaar in de periode t/m 2018.
  • Daarnaast is voor het faciliterende programma van Leeuwarden-Fryslân 2018 een bedrag van € 1,975 miljoen beschikbaar gesteld voor de periode 2016 t/m 2018, bestaande uit € 300.000 personele inzet, € 100.000 voor initiatieven door derden, € 800.000 voor (fysieke) maatregelen ter facilitering en € 775.000 voor nieuwe activiteiten en het opvangen van ticketrisico’s. Tenslotte is er een voorziening ad € 650.000 gecreëerd en aan de stichting uitgekeerd voor het gemeentelijke aandeel in de BTW-kwestie rondom de Rijksbijdrage voor LF2018.
  • Inzake het event de Reuzen heeft de gemeente per 2018 een aantal maatregelen moeten nemen (soepel verloop, spreiding publiek, veiligheid). De kosten voor die maatregelen zijn ten dele gedekt uit het beschikbare budget binnen de begroting van de stichting LF2018 en middelen voor veiligheid, het facilitaire programma van LF2018 en onvoorzien binnen de gemeentebegroting. Om het restant tekort te dekken is een bedrag beschikbaar gesteld van € 496.000.

Risico’s

In 2017 en halverwege 2018 is veel aandacht gegeven aan de resterende risico’s rondom LF2018. Uit de laatste kwartaalrapportage van stichting LF2018 is duidelijk geworden dat – na het doorvoeren van bovenstaande financiële maatregelen – de stichting het jaar 2018 zonder tekort afsluit.